MƯỜI XU HƯỚNG SỨC KHOẺ THẾ GIỚI NĂM 2007

Một cuộc nghiên cứu do tạp chí Time, Mỹ tiến hành đã đúc kết được 10 xu hướng liên quan đến sức khoẻ trong năm 2007. Bên cạnh những xu hướng tốt, nên phổ biến rộng, cũng còn những xu hướng xem nhẹ sức khoẻ của cá nhân và cộng đồng.

O O O O O O

1. Tập thể dục kết hợp với giải trí

Trong nhiều qua, những người thích tập thể dục trong nhà có thể vừa xem TH vừa tập với máy chạy. Nhưng các trang bị tập thể dục của tương lai do các công ty như Expresso Fitness sản xuất sẽ thu hút giới trẻ bằng cách cho phép họ vừ tập vừa chơi game. Mang tính tương tác cao, chúng cho người tập cảm giác đang chui vào những đường hầm bí ẩn hay đuổi theo những con rồng. Ngoài ra, nếu là người chiến thắng bạn sẽ không phải trả tiền cho phòng tập.

2. Xuất hiện nhiều phương pháp trị bệnh tự kỷ kiểu “mì ăn liền”

Theo các nhà nghiên cứu Đại học bang Ohio, khi số trẻ em bị chứng tự kỷ (autism) ngày càng đông, thì việc chữa trị triệu chứng kềm chế sự phát triển tinh thần và thể chất này cũng có thêm các sáng kiến mới, trong đó có cả thực đơn đặc biệt và dùng thuốc bổ. Nguyên nhân của việc xuất hiện các phương pháp mới là vì các phương pháp cũ dù hữu hiệu hơn nhưng thường tốn tiền và mất thời gian, chẳng hạn phương pháp can thiệp vào tác phong của trẻ từ rất sớm, trong khi các bậc cha mẹ lại muốn con cái hồi phục càng nhanh càng tốt.

3. Trị liệu đau lưng kỹ thuật cao

Khi thành phần dân số sinh sau Thế chiến II bước sang tuổi trung niên, họ sẽ dễ bị đau lưng hơn. Hệ qủa là những biện pháp mới, hiện đại giúp họ đối phó với chứng bệnh của tuổi tác này cũng phát triển. Nếu phương pháp trị liệu truyền thống như spinal stenosis (thu hẹp rãnh cột sống bằng phẫu thuật cắt bỏ một phần xương và giảm áp lực lên dây thần kinh) đòi hỏi thời gian hồi phục dài thì những phương pháp thay thế mới sẽ ít can thiệp hơn, như cấy X Stop, một công cụ titanium ngăn cản việc dãn ra của cột sống tại khu vực bị ảnh hưởng để giảm đau.

4. Xét nghiệm di truyền trở thành bình thường

Theo một cuộc thăm dò mới đây trên 2.000 đối tượng trưởng thành do Bệnh viện Nhi C.S. Mott thuộc Đại học Michigan thực hiện thì có đến 53% người được hỏi sẵn sàng cho xét nghiệm di truyền để biết xem con cái họ có dễ bị một chứng bệnh nào đó không, ngay cả đối với những loại xét nghiệm chưa có sẵn. Khi phương thức xét nghiệm di truyền ngày càng phổ biến và đáng tin cậy, nhiều chuyên gia khuyến cáo là không nên tiến hành bừa bãi mà phải chọn đúng đối tượng và đúng thời điểm.

5. Nhân loại quan tâm nhiều hợn đến tác động của thay đổi khí hậu đối với bệnh tật

Sự tương tác mang tính “nhân qủa” giữa thay đổi khí hậu và bệnh tật đang thu hút sự quan tâm của nhiều người qua các công trình nghiên cứu qui mô và thận trọng. Các nhà nghiên cứu môi trường đang tìm hiểu xem những thay đổi về nhiệt độ và chế độ mưa có làm tăng nguy cơ nhiễm và lây lan bệnh tại các châu lục, đặc biệt là châu Phi và các nước nghèo châu Á. Ví dụ, một sự gia tăng rất nhỏ về nhiệt độ có thể ảnh hưởng mạnh đến dân số muỗi, tác nhân mang nhiều mầm bệnh như sốt rét, trong một khu vực.

6. Sức khoẻ của sinh viên ngày càng kém

Những bằng chứng thu thập từ 800 sinh viên đang theo học tại Đại học New Hampshire, Mỹ cho thấy hơn 2/3 nữ sinh không cung cấp đủ sắt, calcium và folate cho cơ thể. Hơn 60% nam sinh bị chứng cao huyết áp và 8% có triệu chứng rối loạn chuyển hóa chất, nguyên nhân của nhiều nguy cơ cho sức khoẻ từ, bệnh tim đến tiểu đường. Nhóm nghiên cứu cho biết nếu xu hướng này không thay đổi, thì sẽ có nhiều sinh viên sau khi ra trường sẽ sớm mắc bệnh kinh niên và các bệnh khác.

7. Những siêu thực phẩm

Quan sát thực đơn bữa ăn của nhiều gia đình phương Tây, người ta thấy nhu cầu về các siêu thực phẩm (super food) đang tăng. Đó cũng là kết luận của công ty tư vấn dinh dưỡng HealthFocus. Trong số siêu thực phầm này có cả những trái cây mang hàm lượng hoạt chất antioxidant giúp ngăn ngừa ung thư cao như trái acai berry và măng cụt. Trong vài năm tới, người tiêu dùng sẽ được phục vụ các loại thực phẩm chứa những dưỡng chất có khả năng kích hoạt hoặc “tắt” gene ngăn cản bệnh.

8. Bệnh ung thư da tăng

Sau nhiều thập niên, con người được khuyên là nên tránh phơi mình trực tiếp dưới ánh nắng mặt trời để tránh nguy cơ ung thư da, nay, một dạng ung thư da nghiêm trọng nhất lại gia tăng. Từ 1995-2004, số trường hợp phát hiện ung thư da tăng đều 1% mỗi năm ở Mỹ dù số ca ung thư tính chung giảm 0,6% trong cùng thời gian trên. Theo các bác sĩ thì do chủ quan, nhiều người đã không dùng kem bảo vệ da đúng cách hay dùng tùy hứng.

9. Sức khoẻ của đàn ông trung niên giảm

Những số liệu mới nhất từ công ty nghiên cứu thị trường Mintel, trụ sở tại Chicago, Mỹ cho thấy đa số đàn ông trung niên từ 45-54 tuổi rất ngại tập thể dục. Cơ thể của họ không có gì thay đổi so với cách nay 5 năm về độ săn chắc. Cách ăn uống lành mạnh cũng không được họ quan tâm. Theo Gregory Florez, nhà sáng lập kiêm tổng giám đốc công ty cung cấp dịch vụ tập thể dục FitAdvisor.com thì thái độ lười biếng và ít coi trọng sức khoẻ này hình thành do áp lực công việc qúa lớn.

10. Con người ngày càng quan tâm đến những chất thay thế cho chất béo Trans Fat

Chúng ta đã biết những chất béo trans fat nhân tạo rất có hại cho cơ thể. Chính vì vậy mà năm 2006, Hội đồng Y tế thành phố New York đã bỏ phiếu tẩy chay các nhà hàng thức ăn nhanh địa phương nào dùng chất béo này. Trước áp lực ,các nhà hàng phải thay đổi trans fat bằng chất béo khác. Nhưng theo các nhà dinh dưỡng thì chính các chất béo đã no (saturated fat) cũng không nên lạm dụng.

(Theo Time 12.2007)

Thế giới người Nổi tiếng, CHI TIÊU CỦA CÁC SAO

(Theo Celebrity holiday megaspenders của Louis Hau, Forbes 2.12)

“Khi bạn có trong tay 10 triệu USD với toàn quyền quyết định, bạn sẽ thấy hết sức thoải mái khi sử dụng đồng tiền của mình – Hannah Grove, chuyên viên theo dõi chi tiêucủa những người giàu có hiện nằm trong ban điều hành của Prince nhận xét – có rất ít những giới hạn để buộc họ phải chùn tay khi mua sắm”. Theo cuộc khảo sát do công ty BIGresearch thực hiện theo đơn đặt hàng của Liên minh Bán lẻ Quốc gia Mỹ (National Retail Federation), trong mùa nghỉ năm nay, người dân Mỹ có kế hoạch chi tiêu 816,69 USD cho việc mua sắm nhưng thứ liên quan đến kỳ nghỉ của gia đình và chi 106,67 USD cho riêng cá nhân họ.

O O O O O O

Từ Công chúa nhạc pop Britney Spears

Ngôi sao nhạc pop có lắm vấn đề Britney Spears chi tiêu trung bình 16.000 USD một tháng cho quần áo, chi 4.578 USD cho ăn uống, 10.250 USD cho các khoản phí tiện ích điện nước, điện thoại (utility bill) và 17.000 USD cho xe cộ và các chi phí đi lại khác. Chứng cứ về chi tiêu của Spears chỉ được công khai sau khi cô ra tòa để dành quyền chăm sóc hai đứa con với người chồng cũ Kevin Federline, từng là nghệ sĩ múa minh họa cho cô. Theo số liệu của hồ sơ toà án, Spears chi trung bình 102.000 USD mỗt tháng cho riêng các khoản giải trí, mua qùa biếu và đi nghỉ. Nếu tính hết các khoản chi của Spears thì cô chi tiêu trung bình 241.020 USD một tháng, gần gấp 5 lần chi tiêu trung bình 48.398 USD của một hộ gia đình Mỹ trong năm 2006 (số liệu của Cục Thống kê Lao động Mỹ). Còn trong Liên hiệp châu Âu (EU), nơi chi tiêu cá nhân ít hơn 45% so với Mỹ, chi tiêu của hộ gia đình cũng ít hơn.

NhưngSpears không phải là trường hợp cá biệt, nếu bạn nhìn vào sổ sách chi tiêu của các sao, nhất là trong mùa nghỉ ngơi. Chuyện xếp hàng trước các cửa hiệu bán lẻ như Wal-Mart vào ngày Thứ sáu Đen đại hạ gía sau Lễ tạ ơn 23.11 không hề có đối với các sao. Chỗ đó là của dân thường, những người phải thắt lưng buộc bụng sau khi dân Mỹ rơi vào cảnh khó khăn do gía dầu lên, thị trường địa ốc sụp đổ và đồng USD mất gía. Muốn biết các sao chi tiêu thế nào, bạn hãy đến những cửa hàng cao cấp hoặc điểm bán đấu gía cá tác phẩm nghệ thuật, các vật lưu niệm sẽ thấy.

Vậy thì họ mua gì? Và chi bao nhiêu. Muốn nắm được số liệu khá chính xác bạn hãy đến công ty Prince & Associates of Redding, Connecticutt, một công ty chuyên nghiên cứu và thống kê chi tiêu của những người nổi tiêng. Mới đây, Prince đã thăm dò 92 nhà quản lý công việc làm ăn của 288 diễn viên và nhạc sĩ về kế hoạch mua sắm của thân chủ họ trong mùa nghỉ năm nay, đặc biệt là từ Lễ Tạ ơn đến tuần thứ hai của tháng 1. Các đối tượng thăm dò là những người nổi tiếng từ 25 tuổi trở lên và có trong tay ít nhất 10 triệu USD. Những món qùa mua tặng chính mình như vật lưu niệm không được tính đến, và thống kê cũng không kể những mặt háng qúa bình dân.

Đến thú chơi ngông của nhà giàu

Những người nổi tiếng được Prince hỏi cho biết họ chi trung bình 47.700 USD cho ruợu vang và các loại rượu khác. “Thường họ không mua tại các cửa hiệu gần nhà, nơi gía cả phải chăng, mà mua tại những nơi cung cấp đặc biệt với giá cắt cổ cho đúng với đẳng cấp của họ” – Chateau La Fleur Petrus, một nhà sản xuất rượu vang ở Bordeaux, Pháp nói. Ông cho biết việc một người nổi tiếng đặt mua riêng những chai rượu vang thượng hạng với gía 17.000 USD là chuyện thường. Cái gía này vẫn còn khiêm tốn so với những chai rượu bán đấu gía khác.

Chi phí cho những buổi dạ tiệc bù khú với bạn bè của người nổi tiếng cũng nằm trong tầm ngắm của giới quan sát. Cứ mỗi mùa nghỉ mới cuối năm, lại có thêm những kẻ phá kỷ lục danh hiệu “Dạ tiệc hoành tráng nhất, tốn kém nhất”. Tính trung bình, một người nổi tiếng chi 52.300 USD cho tiệc tùng, trong đó có cả những con gà tây Butterball gía trên trời. Một buổi tiệc tùng mừng năm mới tại khu nghỉ mát trượt tuyết còn khủng khiếp hơn. Vậy mà mỗi năm vẫn có một, hai người nổi tiếng chơi nổi như thế.

Trong lĩnh vực du lịch, gần 48% người nổi tiếng cho biết họ không nghỉ ở nhà mà nghỉ tại khách sạn hay khu nghỉ dưỡng, với chi phí trung bình 89.300 USD. Số tiền này vừa đủ để sống qua tuần tại khách sạn Cabo San Lucas với gía thuê phòng 12.000 USD một đêm. 14% người khác cho biết sẽ bỏ ra trung bình 78.000 USD để nghỉ ngơi tại một biệt thư hay nhà riêng thuê của tư nhân.

Về chi phí quần áo và giầy dép, những người nổi tiếng được hỏi cho biết sẽ bỏ ra trung bình 74.000 USD để mua sắm các thứ này. Riêng khoản đồng hồ tốn hết 86.300 USD và đồ trang sức là 114.500 USD. Đồ trang sức cao gía mấy cũng phải mua vì người nổi tiếng cần làm mới mình thường xuyên để xuất hiện trên thảm đỏ. “Nếu kẹt tiền, họ có thể mướn, nhưng không có không được” – Martin Katz, chủ nhân và nhà thiết kế của công ty Martin Katz Ltd, một cửa hiệu nữ trang cao cấp ở Beverly Hills, có chi nhánh ở New York nói. Trước khi đến Katz mua sắm, các trợ lý người nổi tiếng gọi điện đến trước để tìm kiếm những thứ thân chủ họ cần. Đẹp, gía tương đối và không đụng hàng càng tốt.

Cuộc khảo sát của Prince cho thấy hơn 80% người nổi tiếng chi trung bình 64.000 USD cho các dịch vụ và huấn luyện tại spa, trong khi 13% bỏ ra trung bình 1,3 triệu USD để mua các tác phẩm nghệ thuật. Theo Katz, những người càng giầu càng quan tâm đến nhà cửa và kiệt tác hội họa nhiều hơn là người ít tiền.

2007: CHIẾN TRANH TRÊN KHÔNG GIAN ĐIỀU KHIỂN, CUỘC CHIẾN CỦA TƯƠNG LAI

(Theo IHT và Los Angeles Times 12.2007)

 

Ngày 8.12, Ba phòng thí nghiệm khoa học công nghệ cao cấp liên bang Mỹ Oak Ridge National Laboratory, Los Alamos National Laboratory ở New Mexico và Lawrence Livermore National Laboratory ở California đã bị tấn công liên tiếp suốt nhiều tháng qua mà cuộc điều tra sơ khởi của FBI và Bộ An ninh Nội Địa Mỹ cho thấy chúng đến từ TQ. Nhưng không rõ do chính phủ TQ hay tổ chức, cá nhân thực hiện. Cách nay không lâu, Trung Quốc đã phản đối báo cáo của hãng an ninh máy tính Mỹ McAfee trong đó tố cáo nước này là “kẻ xúi giục” và “đầu têu” cuộc chiến trên không gian điều khiển (key cyber warfare instigator) mà cường độ sẽ tăng nhanh trong tương lai gần. Thực hư ra sao.

Ngón tay chỉ về phía Trung Quốc

Chính phủ TQ đã phản đối việc một báo cáo của McAfee Inc (công ty chuyên nghiên cứu phát triển và bán các phần mềm an ninh trụ sở tại Santa Clara, Mỹ) vu khống nước này là “kẻ xâm nhập tích cực nhất trong hoạt động dò tìm các lỗ hổng trên Internet của các nước khác và tạo ra nguy cơ sập mạng internet toàn cầu”. Theo báo cáo thì những hacker “gà nhà” của chính phủ TQ đang ở tiền phương của cuộc chiến tranh lạnh (Cyber Cold War) đang còn trong giai đoạn phôi thai trên không gian điều khiển. Báo cáo cho biết, trong vòng 2 thập niên nữa, sự đông đúc chen lấn trên internet có thể biến thành cuộc xung đột mang tính toàn cầu khi hàng trăm nước tham gia tấn công mạng intrent của nhau bằng các phần mềm thông minh nhất. McAfee cho biết hiện có khoảng 120 nước đang phát triển chiến thuật tấn công trên không gian điều khiển và phần lớn cũng tìm xem nguy cơ gì sẽ đến với họ khi một cuộc tấn công xảy ra trên phạm vi toàn cầu. Dựa vào số liệu và ý kiến của các chuyên viên an ninh NATO, FBI cùng các nguồn tin tình báo đáng tin cậy khác, báo cáo của McAfee nêu rõ những hacker ở TQ phải chịu trách nhiệm cho 80% vụ tấn công lớn vào các mục tiêu chính phủ trong năm 2007, đó là các vụ xâm nhập vào hệ thống máy tính của Lầu Năm Góc và các cơ quan chính phủ ở Đức, Ấn Độ, Úc và New Zealand. Theo James Mulvenon, một chuyên viên về quân đội TQ hiện là giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Tình báo (CIR) ở Washington thì người TQ sẽ thuộc số hành khách lên tầu đầu tiên trong cuộc chiến phát triển công nghệ chiến tranh cyber của thế kỷ 21. “TQ từng công khai nói rằng họ đang theo đuổi việc nghiên cứu những hoạt động do thám trên không gian điều khiển, đồng thời khẳng định cuộc chiến tranh tương lai sẽ xảy ra phần lớn trên không gian này để quyết định ai thắng ai bại” – báo cáo của McAfee viết và cho biết trong năm 2007 đã xảy ra nhiều vụ tấn công vào cơ sở hạ tầng internet của các quốc gia hơn bất cứ thời điểm nào trước đó. Tháng 4.2007, một cuộc tấn công lớn kiểu này đã nhắm vào báo chí, ngân hàng và cơ quan chính phủ ở Estonia mà theo giới chức nước này là phát xuất từ các hacker Nga để trả đũa cho việc di dời tượng đài thời Liên Xô tại thủ đô Tallinn đi nơi khác. Chính phủ Nga phủ nhận sự liên quan và cả TQ đến nay vẫn khăng khăng là họ không dính líu gì đến những tội ác trên mạng đồng thời cho biết chính họ cũng là mục tiêu. “TQ đã bị hacker tại một số nước tấn công, vì vậy TQ ủng hộ việc các nước nên tăng cường hợp tác để đưa ra một bộ luật quốc tế trong lĩnh vực này” – Liu Jianchao, phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao TQ nói, nhưng ông từ chối nêu tên quốc gia nào đang tấn công TQ.

Nguy cơ sập mạng toàn cầu

Trong số các mục tiêu hàng đầu có cả thị trường tài chánh, tiện ích công cộng như điện nước, kiểm soát giao thông. Nhiều người tin rằng những cuộc tấn công này được thực hiện bởi cấp chính phủ hoặc các nhóm thân cận với chính phủ của nước phát xuất tấn công. “Chúng tôi đã phát hiện ra nhiều cố gắng xâm nhập phá hoại hay ăn cắp dữ liệu hệ thống của chúng tôi mà thủ phạm là một số chính phủ hay tổ chức được chính phủ bảo trợ” – một phát ngôn viên của Lầu Năm Góc nói. Một chuyên viên an ninh NATO cho biết bọn hacker dùng phần mềm trojan horse để xâm nhập các văn phòng chính phủ và điều đáng lo hơn là có đến 99% trường hợp chưa tìm được kẻ phá hoại. Peter Sommer, một chuyên viên tội ác máy tính và giảng viên tại Trường kinh tế Luân Đôn nhận xét: “Có nhiều dấu hiệu cho thấy các cơ quan tình báo trên thế giới đang tìm cách đột nhập vào hệ thống máy tính tuyệt mật của nước khác bằng cách phát hiện các điểm yếu hoạc phát triển kỹ thuật bẻ khóa mới”. Jeff Green, phó giám đốc McAfee Avert Labs kết luận: “Tội ác trên không gian điều khiển đã trở thành vấn nạn toàn cầu. Nó đang phát triển lên một bước nguy hiểm, không còn chỉ đe dọa cá nhân hay doanh nghiệp đơn thuần mà đe dọa cả an ninh quốc gia. Chúng tôi có trong tay danh sách một số tổ chức có trình độ công nghệ rất cao đang tham gia vào cuộc chiến này”.

Về phía người tham gia mạng cũng có các đe dọa mới. Họ có nguy cơ phải trả tiền cho những cuộc gọi điện thoại đường dài mà minh không gọi và những thông tin cá nhân và tài khoản ngân hàng họ đưa lên những mạng xã hội như Facebook và MySpace có nguy cơ bị mất cắp. Báo cáo của McAfee nêu chi tiết những nguy cơ ngày càng tăng đối với người lướt web khi công nghệ ăn cắp nhân thân và tài khoản cá nhân ngày càng tinh vi, khó phát hiện hơn bên cạnh việc đưa các mã ác tính vào máy tính nạn nhân, dụ họ tham gia vào những cộng đồng giao lưu trực tuyến để rồi tập kích họ bằng thư rác và các hình thức phá hoại khác. Đặc biệt, báo cáo cảnh giác về hoạt động buôn bán bát nháo những phần mềm vá lỗ hổng an ninh và an ninh máy tính mà đôi khi thuốc chữa lại là thuốc độc làm phát sinh những bệnh khác. Không những thế, bọn tội phạm còn chủ động gây ùn tắc tại một mạng nào đó dẫn đến sập mạng. Các cơ sở hạ tầng công ích như hệ thống điện, điều phối giao thông, bến cảng, cấp thoát nước, hơi đốt đều nằm trong tầm ngắm của chúng. Các hacker biến hàng trăm ngàn máy tính thành bóng ma khi chúng chiếm quyền điều khiển để tiến hành hành vi tội phạm mà có khi chủ nhân không hề hay biết.

TRẺ NHƯNG HƯ HỎNG NHẤT NĂM 2007

Từ Anna Nicole đến Britney Spears, năm 2007 là năm của những phụ nữ gây rối tại Hollywood.

(theo Lee-Anne Goodman, The Canadian Press)

O O O O O O

Thậm chí, dù đã nhiều năm qúa nhẵn mặt với công chúng bằng những trò khỉ và hở hang, nhưng khi “cô gái ăn chơi” Anna Nicole Smith chết tại một căn phòng khách sạn ở Florida vào tháng giêng qua, thế giới giải trí vẫn bị sốc. Anna chết ở độ tuổi 39, chưa đầy một năm sau cái chết của con trai Daniel tại một bệnh viện ở Bahamas khi cậu đến thăm mẹ sinh đứa con thứ hai với người tình hờ. Cái chết của Anna là dấu hiệu cảnh báo rõ ràng về sự khó khăn của một số ngôi sao Hollywood, đặc biệt là những ngôi sao trẻ khi họ phải đối phó với sức cám dỗ của ma túy và rượu.

O O O O O

Tất cả cùng nhau lao xuống dốc

Trong số này có bốn khuân mặt “cộm cán”: Paris Hilton, Lindsay Lohan, Britney Spears và Nicole Richie. Thực tế cho thấy năm nay là năm thật sự rắc rối với Lohan và Spears. Cả hai đều phải bỏ ra một số thời gian phục hồi tại trại cai nghiện. Trong khi đó cô gái thừa kế Paris Hilton (một khuân mặt quen thuộc tại các buổi tiệc tùng) phải ngồi tù hơn 20 ngày bất chấp cô nàng khóc sụt sùi tại phiên tòa và van xin người mẹ hãy can thiệp. “Bốn cô gái xấu này hầu như chiếm lĩnh trang nhất của những tờ báo đồn nhảm và phát không tại siêu thị suốt năm qua” – Michael K., cây bút quen thuộc của trang web DListed (www.dlisted.com) chuyên khai thạc tin giật gân về những người nổi tiếng trụ sở tại New York nói.

Paris với toàn bộ bi kịch vào rồi ra tù, rồi lại vào do công chúng không chấp nhận cho cô nàng được ưu ái thả qúa sớm trước thời hạn. Nicole Richie có hành động vũ phu với người khác cũng phải ngồi tù vài ngày. Lindsay bị bắt 2 lần vì lái xe qúa tốc độ khi say rượu và một lần bị bắt với cocaine trong người. Còn Britney là “nhân vật tạo tin” phong phú nhất trong năm 2007 với đủ thứ trò hỉ, nộ,ái ố. Cô là trường hợp đáng tiếc và đáng trách nhất khi xuống dốc không thắng từ cuơng vị một ca sĩ nhí Mouseketeer trong câu lạc bộ Mickey Mouse đến Công chúa nhạc pop cách nay 8 năm. Tháng 2.2007, sau nhiều tuần bù khú trác táng với Paris Hilton tại những câu lạc bộ hở hang, Spears bỗng nổi điên cạo đầu bất chấp sự phản đối của người mẹ như phương cách dằn mặt các nhiếp ảnh gia bám theo cô đến tiệm làm tóc. Sau khi sinh đứa con thứ hai, tính tình của Spears bỗng trở nên cáu gắt và tình trạng càng tệ hại hơn khi cô tranh chấp quyền nuôi con với người chồng cũ Kevin Federline và luôn ở thế thua.

Spears giới thiệu cái đầu cạo trọc của mình chỉ hai ngày sau khi phát sinh tin đồn cô phải lánh đến đảo Antigua ở vịnh Caribbea lúc đang nghiện ma túy và rượu. Do áp lực của gia đình và người quản lý, cô chấp nhận vào trung tâm cai nghiện ở Los Angeles 2 tuần, nhưng thời gian này qúa ngắn không đủ để đưa cô trở lại con người bình thường. Đến mùa thu, Spears mất quyền chăm sóc đứa con trai về tay người chồng sau khi không chịu đến để xét nghiệm ma tuý theo lời mời không báo trước và bù khú nhiều đêm tại các khách sạn Hollywood nổi tiếng ăn chơi với một nhân vật đặc biệt tên Sam Lutfi, kẻ tự xưng mình là nhà sản xuất. Ben Mulroney, đồng chủ trì chương trình TH Etalk trên kênh CTV nói: “Báo chí hầu như không đủ đất để đưa tin về cô gái siêu quậy này trong năm nay. Cô ta lên qúa cao và ngã qúa nhanh đến khó tin. Nhưng xét cho cùng, điều này cũng đúng thôi vì tài năng của cô ta không lớn lắm. Cô ta biểu diễn ngày càng tồi và tính đến thời điểm này, thời gian quậy phá và xuống cấp của cô đã vượt xa thời gian được công chúng hâm một như Công chúa nhạc pop”.

Và năm 2008 cũng sẽ chẳng khá hơn

Michael K. tiên đoán trong năm 2008 sẽ có thêm những trò khỉ khác liên quan đến Spears. “Nếu bạn muốn có một nhận xét tượng hình, tôi sẽ nói rằng, Britney đang từng bước một biến mình thành Anna Nicole Smith thứ hai. Cũng hở hang, nhếch nhác và tồi tệ như thế. Nếu Anna có Howard K. Stern thì Spears có Sam Lutfi” – Michael nói và dự đoán năm nay, người đọc vẫn sẽ theo dõi những tin tức về Spears với sự náo nức. Làm như những hình ảnh về cô chưa đủ để làm no bụng nhũng kẻ đói thông tin này. Yêu hay ghét Spears, người ta đều bị cô ám ảnh.

So sánh với Spears, Lohan chỉ là thứ yếu. Chỉ vài ngày sau khi kết thúc đợt cai nghiện thứ hai tại Utah, tháng 7, Lohan bị cáo buộc lái xe lúc say rượu và giữ cocaine khi xe cảnh sát phải tăng tốc mới bắt được cô. Giống như Spears, nghề nghiệp đầy hứa hẹn của Lohan cũng bị phá hoại bởi cái tật nhiều hơn cái tài.

Trong khi công chúng có thể thông cảm chút gì đó cho hai con ngựa non háu đá Spears và Lohan thì họ lại không hề nhân nhượng cho việc Hilton vào tù vì tội lái xe khi bằng lái đã bị treo mà lại còn được cư xử như tù cha. Được chọn thường xuyên như “người nổi tiếng được quan tâm nhất Hollywood”, tháng 6 qua, khán gỉa TH được xem cận cảnh Paris vẫy tay chào người mẹ trong nước mắt khi bị đưa từ tòa án vào nhà tù để thụ bản án 45 ngày. May mắn là khi cô được tha sau 23 ngày ngồi từ, dư luận không phản đối nữa. Tuy vậy, trong cuộc phỏng vấn dành cho chương trình Larry King Live trên kênh CNN sau khi được thả, cô cũng ráng có những câu nói lên gân và hứa nhăng hứa cuội, đồng thời không quên quảng cáoc ho loại nước hoa mới của mình. Bị David Letterman gài bẫy với câu hỏi đã học được bài học gì trong tù, Hilton sửng cồ như muốn bỏ ngang cuộc phỏng vấn.

Diễn viên Nicole Richie, bạn tốt nhất của Hilton cũng có lắm vấn đề trong năm nay mà đáng chú ý có vụ chạy xe lấn tuyến có mang theo và cần sa trong máu có chất kích thích. Hiện Nicole Richie đã tạm tu hành với đứa con của ca sĩ Joel Madden, nhóm nhạc Good Charlotte trong bụng.

Theo Mulroney thì bất chấp những may mắn trời cho, cả 4 cô gái Hilton, Richie, Lohan và Spears đều lớn lên trong các gia đình không hạnh phúc hoặc không có thời giờ chăm sóc cho con cái. Giữa cha mẹ và con cái trong các gia đình này cólắm bất đồng. Ông dự đoán như sau: Paris sẽ mờ nhạt dần và trở nên buồn chán. Lindsay sẽ hết nghiện nhưng không rõ có hồi sinh được nghề nghiệp của mình. Ritchie tạm ổ định với đứa con qua hết năm 2008. Còn Britney thì sẽ tiếp tục lao xuống dốc không thắng.

ĐỒNG ĐÔ LA, THÁNH CHIẾN VÀ DÂN CHỦ DẦU HỎA

Trong mấy năm gần đây, Ảrập Saudi (gọi tắt là Saudi) bị cáo buộc là sử dụng nguồn tài chính khổng lồ của họ để cổ vũ cho một hệ tư tưởng Hồi giáo cực đoan trên thế giới thông qua cái gọi là “Chủ nghĩa Wahhabi”, một nhãn hiệu Hồi giáo đặc trưng của Saudi. Các nhà quan sát Trung Đông và nghiên cứu Hồi giáo thường đặt câu hỏi: phải chăng tiền bạc của Saudi đang góp phần tài trợ cho chủ nghĩa cực đoan. Ở một xu thế khác, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Venezuela Hugo Chávez đang dùng đồng tiền dầu hỏa để tạo ra những khuân mẫu dân chủ khác dân chủ kiểu Mỹ.
O O O O O O
Liên minh của lịch sử
Câu chuyện bắt đầu tại Dir’iya, nằm ở phía tây bắc của thủ đô Riyadh. Đây là thủ đô đầu tiên của nhà nước Ảrập Saudi 250 năm tuổi. Chính tại Dir’iya, vào giữa thế kỷ 18, có hai người đàn ông kết giao với nhau, và liên minh của họ trở thành cái nôi của nhà nước Saudi hiện đại. Một người là lãnh đạo dòng họ chính trị lừng lẫy Mohammed bin al-Saud; người còn lại là một học giả tôn giáo Muhammad ibn Abd-al-Wahhab. Đây cũng là người sáng lập ra cái mà sau này thế giới biết đến với cái tên “Chủ nghĩa Wahhabi”.
Theo Ahmed Saifuddin Turkistani, giáo sư tại một trong những đại học tôn giáo hàng đầu của Ảrập Saudi, Muhammad ibn Abd-al-Wahhab là một nhân vật rất nổi tiếng không chỉ trong lịch sử Ảrập Saudi, mà cả trong lịch sử Hồi giáo hiện đại. “Sinh năm 1703, Abd-al-Wahhab học thuộc lòng kinh Koran từ năm mới 20 tuổi. Ông nắm bắt hầu hết kiến thức về Hồi giáo. Và cảm thấy không vui trước những gì đang diễn ra. Ví dụ có những thói tục lạc hậu không thuộc về đạo Hồi như thuyết đa thần, tin rằng có nhiều thượng đế, rồi việc người dân tìm đến những kẻ được gọi là thánh, xin ban phúc lành một cách ngu ngốc. Từ đó, ông bắt đầu đặt câu hỏi: làm thế nào thay đổi được điều này?”.
Gia đình Muhammad ibn Abd-al-Wahhab và gia đình Ib Saud bắt đầu hợp tác với nhau. Chính cuộc hôn nhân giữa tôn giáo và chính trị này đã định hình lại bản chất của nhà nước Ảrập Saudi cho đến tận hôm nay. Chủ nghĩa Wahhabi trở thành cốt lõi cho sự chính danh của nhà nước Saudi, và ngược lại nhà nước có trọng trách cỗ vũ cho Chủ nghĩa Wahhabi cả ở trong lẫn ngoài nước, để đến ngày 11-9, nó đã gây ra vấn đề lớn cho thế giới bên ngoài.
Vậy chủ nghĩa Wahhabi là gì? Lawrence Wright, tác giả cuốn sách “Ngọn tháp từ xa: Con đường của Al-Qaeda dẫn tới 11-9”, đoạt giải Pulitzer đã giải đáp như sau: “Theo tôi hiểu, cốt lõi của chủ nghĩa Wahhabi là sự thuần khiết, trong đó chủ yếu quan tâm việc sàng lọc tôn giáo để quay lại với cái mà họ cho là hạt nhân nguyên thủy của Hồi giáo”. Nhờ vào tài nguyên dầu hỏa khổng lồ của mình, người Ảrập Saudi đã tạo được ảnh hưởng vô cùng lớn đối với thế giới Hồi giáo. Theo tờ báo Ảrập nổi tiếng al-Hayat, thì Ảrập Saudi chiếm tới 90% đóng góp từ thiện trong các nước Hồi giáo. Vì vậy, khác với nhiều thế kỷ trước, khi mọi chi phái của Hồi giáo đều được tự do giảng dạy tại Mecca, nay chỉ có duy nhất chủ nghĩa Wahhabi là được phép dạy, thực hành tại Ảrập Saudi mà thôi.
Và các hệ lụy
Phe không đồng tình với chủ nghĩa Wahhabi chỉ trích nó không chấp nhận các hình thức khác của Hồi giáo, đồng thời có quan điểm rất bảo thủ về các vấn đề xã hội như quyền phụ nữ. Hoàng gia Ảrập Saudi rất khó chịu trước cáo buộc này. Hoàng tử Turki al-Faisal, cựu lãnh đạo tình báo, đồng thời là cựu đại sứ Saudi ở Anh và Mỹ, nói: “Một số người trên thế giới thẳng thừng bảo rằng chủ nghĩa Wahhabi chính là vấn đề của thế giới đương đại, rằng chủ nghĩa Wahhabi đã thúc đẩy sự thù địch giữa người Hồi giáo và không phải Hồi giáo, là bàn đạp cho Thánh chiến (jihad). Tôi xem đây là cáo buộc hoàn toàn sai trái”. Với những người như hoàng tử Turki, chủ nghĩa Wahhabi trong cốt lõi niềm tin của họ là chủ nghĩa độc thần. Ảrập Saudi không chỉ tìm cách cổ vũ cho tín điều Hồi giáo của mình tại ngay thánh địa cuả đạo Hồi, mà còn ra cả thế giới. Một cựu viên chức của Bộ tài chính Mỹ ước tính Ảrập Saudi đã bỏ ra 75 tỉ USD để xây đền thờ, trường học và xuất khẩu chủ nghĩa Wahhabi. Giáo sư Bernard Haykel tại Đại học Princeton, nhắc lại giai đoạn thập niên 1960 và 1970, khi Vua Faisal thành lập các tổ chức bảo vệ tính chính thống của chính quyền Saudi, thông qua Hồi giáo. “Ông huy động nhiều lực lượng Hồi giáo, cố thuyết phục họ về giá trị của chủ nghĩa Wahhabi, rồi chi tiền phát triển ý thức hệ này trong thế giới Hồi giáo”. Theo GS. Haykel, người Saudi thu lại được nhiều từ tiền bạc bỏ ra, nhưng họ không nghĩ rằng khi chim đã sổ lồng thì không còn kiểm soát được hành vi của nó nữa, đặc biệt là sau khi tiền bạc của Saudi đã giúp phe Hồi giáo thắng Liên Xô trong cuộc chiến ở Afghanistan.
Afghanistan chính là vùng đất đào tạo một thế hệ tín đồ Hồi giáo mới, trong đó có lãnh đạo al-Qaeda Osama Bin Laden. Sau các vụ tấn công của al-Qaeda vào Tòa Tháp đôi ở New York, Mỹ, thế giới đi tìm nguồn gốc của đạo Hồi cực đoan và đã tìm thấy chúng trong các đền thờ xây bằng tiền của Ảrập Saudi. Nhiều người cho rằng nguồn gốc của vấn đề là ảnh hưởng của giới tăng lữ Hồi giáo tại nước này và quyền lực hạn chế của chính phủ khi đưa ra các biện pháp kiểm soát họ. Cách nay 250 năm, mối liên minh giữa triều đại al-Saud và giáo sĩ Muhammad ibn Abd-al-Wahhab đã tạo nên nền móng cho nhà nước Ảrập Saudi. Vì thế, khi chính phủ đối đầu với giới tu sĩ, liên minh có nguy cơ tan vỡ. Hệ qủa là một sự dùng dằng từ phía chính quyền khi những biện pháp kềm chế giới tu sĩ không đủ đáp ứng yêu cầu của những người theo quan điểm tự do. Chỉ cho đến khi al-Qaeda tấn công thủ đô Riyadh tháng 5.2003, giết chết 35 người, chính phủ Ảrập Saudi mới có hành động mạnh tay với giới giáo sĩ qúa khích, nhưng vẫn không muốn đi quá xa vì sợ gây phẫn nộ cho các lãnh đạo tôn giáo. Hoàng tử Turki al-Faisal, nói vụ đánh bom cho thấy al-Qaeda thực sự muốn gì. “Theo tôi, điều mà nhiều người ở phương Tây không cảm nhận rõ là: mục tiêu chính của Bin Laden không phải là Mỹ, Anh, Tây Ban Nha, Bali hay Istanbul. Mà chính là Ảrập Saudi”. Do phải dựa vào giới chức tôn giáo để tồn tại, các hoàng tử Saudi vẫn nằm trong vòng cương tỏa của các giáo sĩ Wahhabi. Các biện pháp họ thi hành sau thảm kịch 11-9 là nhằm giải tỏa khó khăn của hoàng tộc, và lấy lòng người Mỹ, chứ không phải là tín hiệu của một thay đổi chiến lược thực sự. Chính phủ Saudi muốn trình bày Ảrập Saudi như nạn nhân của khủng bố, và đánh lạc hướng chú ý về vai trò của nước này trong sự trỗi dậy của chủ nghĩa cực đoan Hồi giáo.
Chúng ta có thể kết luận, sau nhiều thập niên cổ vũ cho chủ nghĩa Wahhabi và đổ hàng tỉ USD dầu hỏa để bành trướng tín điều này, vương quốc Ảrập Saudi rất khó lòng thay đổi theo hướng xa lánh chủ nghĩa Wahhabi.
Thoái bộ của dân chủ kiểu phương Tây
Sự lan rộng của dân chủ là một trong những xu thế địa chính trị đã được định hình trong 25 năm qua. Nếu năm 1975, chỉ mới có 30 nước trên thế giới có chính phủ do dân bầu bằng lá phiếu thì năm 2005 con số này là 119. Nhưng trong những năm gần đây, sự phát triển của dân chủ và tự do kiểu phương Tây bị chậm lại. Có những nước như Nga và Venezuela đã chọn con đường dân chủ khác. Thậm chí, một số nước tách ra từ Liên Xô cũ đang thoái bộ về dân chủ. Và đây cũng là lần đầu tiên từ khi chế độ xã hội chủ nghĩa ở đỉnh cao, dân chủ kiểu cũ đang đối mặt với sự cạnh tranh quyết liệt của các mô hình thay thế.
Giàu lên nhờ tiền dầu hỏa, các nước như Nga và Venezuela đang được cầm cương bởi các lãnh tụ mang tham vọng áp dụng một mô hình dân chủ khác cho nước mình. Sức mạnh của đồng tiền dầu hỏa đã được chứng minh. “Người ta đang cố gắng định nghĩa lại dân chủ sao cho khác với dân chủ kiểu phương Tây” – Thomas Melia, phó giám đốc điều hành của Freedom House, một tổ chức nghiên cứu chính trị chuyên cổ vũ cho dân chủ và đánh gía thành tựu của các chính phủ trên thế giới, nhận xét. Trước hết, phải công nhận việc đề ra một mô hình mới cho dân chủ là điều tốt lành. Những ngày Mỹ và Liên Xô bị sa đà vào cuộc chiến ý thức hệ trong cuộc chinh phục thế giới đã qua rồi. Sau ngày Liên Xô tan rã, hai nền kinh tế thị trường và hoạch định đã xích lại gần nhau và bắt đầu xuất hiện những thành tố dân chủ trong dân và dân chủ trong đảng tại những nước có một đảng năm quyền lâu dài bằng hình thức này hay hình thức khác như tại Malaysia chẳng hạn. Các sử gia có thể gọi nống lên thời kỳ hậu Liên Xô là “Sự chiến thắng của Dân chủ”, nhưng có lẽ họ mừng qúa sớm hoặc chưa kịp tiên lượng biến chuyển nhanh của tình hình. Những cuộc chiến tranh trên thế giới không hể kết thúc sau chiến tranh lạnh mà vẫn tiếp diễn dưới các chiêu bài khác, nguyên nhân khác mà không cần ý thức hệ dẫn đường. Tôn giáo là một yếu tố quan trọng và đi theo nó là sắc tộc và tinh thần quốc gia cực đoan. Thậm chí, chiến tranh có thể phát sinh từ tranh chấp kim cương và các nguồn lợi hợp pháp và bất hợp pháp khác, kể cả cocaine. “Dân chủ đầu phiếu đã đi từ giai đoạn là đặc trưng của các nước giầu để trở thành một hệ thống chính trị phổ biến nhất thế giới, và nay là giai đoạn thoái trào” – Michael Mandelbaum, giáo sư tại Trường Nghiên cứu Tiến bộ Quốc tế Johns Hopkins viết trong tạp san Foreign Affairs số mới nhất.
Sau chiến tranh lạnh, Nga, Trung Quốc đi lên, Mỹ đi xuống
“Dân chủ kiểu cũ” là sự hội nhập của hai yếu tố: Chủ quyền của công chúng (hay quyền bỏ phiếu) và tự do cá nhân (hay quyền tự do). Nhưng nếu tiến hành cuộc trưng cầu dân ý toàn quốc dễ dàng bao nhiêu thì việc xác lập quyền tư do đích thực lại khó bấy nhiêu, vì nó đòi hỏi luật lệ, cảnh sát, nghị viện và những định chế hỗ trợ khác đi kèm. Nếu không, quyền tự quyết định lá phiếu của mình phiếu sẽ dẫn đến hỗn loạn thay vì sự tự do cho người bỏ phiếu.
Trong số các lãnh tụ thế giới kiên quyết kéo dài thêm nhiệm kỳ của mình có hai khuân mặt nổi trội hiện nay là Tổng thống Pervez Musharraf của Pakistan và Tổng thống Hugo Chavez của Venezuela. Mỗi người vận dụng phương cách khác nhau những thực tế cho thấy họ sẽ không rời bỏ chiếc ghế đang ngồi một cách dễ dàng. Gía dầu cao đã giúp ông Chavez đạt được lợi thế cho các cải cách theo hướng “dân chủ dầu hỏa”, khi phúc lợi tặng cho người dân từ tiền dầu hỏa đã lấn át tiếng nói của phe đối lập. Những nền dân chủ dầu hỏa khác như Kazakhstan, Iran, Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Ả rập và Angola cũng ổn định hơn và uy tín của chính quyền tăng thêm nhờ gía dầu tăng. “Đồng tiền dầu hỏa sẽ được dùng làm phương tiện quảng bá cho một mô hình dân chủ mới khác với mô hình dân chủ của phương Tây; và nếu gía dầu cứ tăng theo đà nay, tôi tin là họ sẽ thành công” – Carothers thuộc Carnegie nhận xét. Trong khi đó, nước Mỹ đã tự làm xấu đi bộ mặt dân chủ của mình bằng những xì căng đan nghe lén phi pháp, lập những nhà giam chui ở nước ngoài để nhốt khủng bố và những bất lợi khác. Mỹ càng thất thế hơn khi Trung Quốc và một số nước có mô hình chính trị khác Mỹ, nhưng khi đưa thêm yếu tố thị trường vào nền kinh tế và thêm “dân chủ trong đảng” thì mức tăng trưởng còn nhanh hơn Mỹ. “Trong khi người Nga vực dậy được ngoạn mục sau sự sụp đổ của Liên Xô và Trung Quốc như được tiếp sức sau sự kiện này thì nước Mỹ ngày càng suy sụp cả về kinh tế lẫn uy tín thế giới. Đó là điều các chính phủ kế tiếp ở Mỹ nên nghĩ lại” – một chuyên viên về các vấn đề quốc tế nói. “Rõ ràng, người Nga và TQ đã biết những khó khăn của nước Mỹ thành điểm mạnh của mình trong khi nước Mỹ bị sa lầy trong chính vũng lầy dân mà nó tạo ra – Thomas Melia thuộc Freedom House nhận xét – Cả Putin, Chavez lẫn các quan chức Hamas của Palestin đều chuyển dễ dàng những dịch vụ công ích và phúc lợi đến các khu vực thấp nhất của xã hội theo phương cách mà một nước dân chủ kiểu Mỹ không thể làm được vì còn phải chờ sự quyết định từ nhiều tầng lớp”.
LTS (Theo CS Monitor, The Economist, The Christian Science Monitor và Foreign Affairs số tháng 12.2007)